Pielęgnacja włosów

Ta kategoria obejmuje wszelkie zagadnienia związane z dbaniem o włosy i skórę głowy na co dzień. Od podstaw mycia i odżywiania, przez zaawansowane metody stosowane przez włosomaniaczki, po pielęgnację skóry głowy i ochronę włosów przed uszkodzeniami. Dowiesz się tu, jak prawidłowo myć włosy, czym jest równowaga PEH, na czym polega olejowanie włosów, metoda Curly Girl czy OMO, jak dbać o skórę głowy oraz jakie nawyki w codziennym traktowaniu włosów są korzystne.

Mycie włosów

Mycie włosów to fundamentalny zabieg pielęgnacyjny – prawidłowo wykonany pomaga utrzymać skórę głowy w czystości i zdrowiu, a jednocześnie nie szkodzi łodygom włosów. Mimo pozornej prostoty, wielu z nas popełnia błędy przy myciu. Oto kluczowe zasady:

Częstotliwość mycia dostosuj do potrzeb skóry głowy. Nie ma uniwersalnej reguły „myć raz na tydzień" czy „codziennie" – niektórzy muszą myć co 2 dni z powodu przetłuszczania, inni spokojnie raz na 4–5 dni. Ważne, by nie dopuszczać do skrajnej nadmiernej tłustości ani nie przesuszać skóry zbyt częstym myciem silnymi detergentami.
Dobór szamponu: Używaj szamponu odpowiedniego do skóry głowy. Jeśli masz skłonną do przetłuszczania, wybierz lżejszy szampon oczyszczający; przy suchej, wrażliwej skórze – delikatny szampon nawilżający, bez SLS. Raz na 1–2 tygodnie warto zastosować szampon głęboko oczyszczający, aby usunąć nagromadzone silikony i resztki stylizacji. O tym, jaki wybrać szampon nawilżający, piszemy w artykule szampon nawilżający – jaki wybrać.
Technika mycia: Zmocz dokładnie włosy ciepłą (nie gorącą!) wodą. Nanieś szampon na skórę głowy (nie ma potrzeby „szorować" długości włosów – piana spływająca w trakcie spłukiwania wystarczy do oczyszczenia włosów na długości). Myj opuszkami palców, delikatnie masując skórę okrężnymi ruchami – nie drap paznokciami. Masuj 2–3 minuty, by dokładnie rozpuścić sebum i brud. Na koniec spłucz letnią lub chłodną wodą – domknie to łuski włosów i pobudzi krążenie skóry. Unikaj szarpania włosów w trakcie mycia; jeśli są splątane, najpierw je rozczesz przed myciem.
Po myciu: Delikatnie odciśnij nadmiar wody z włosów (nie trzyj ręcznikiem mocno!). Zaleca się używanie ręcznika z mikrofibry lub bawełnianej koszulki – zwykły ręcznik frotte może powodować tarcie i puszenie włosów. Na mokre włosy warto nałożyć odżywkę lub maskę, a skórę głowy pozostawić czystą lub zastosować tonik/wcierkę jeśli potrzeba.

Pamiętaj, że woda ma znaczenie – zbyt gorąca wysusza skórę i rozchyla łuski, a bardzo twarda woda może powodować osad (kamień) we włosach, przez co stają się matowe. Jeśli masz twardą wodę, rozważ płukankę zakwaszającą (np. z octu jabłkowego) raz na jakiś czas lub filtr do prysznica. O wpływie jakości wody na włosy piszemy więcej w artykule twarda woda a włosy.

Odżywianie włosów

Odżywianie włosów oznacza dostarczanie im niezbędnych substancji, które poprawią ich kondycję – głównie protein, witamin, lipidów – oraz nawilżą i wygładzą strukturę. Dokonujemy tego poprzez odżywki i maski do włosów stosowane po myciu. Prawidłowo dobrana odżywka to „pokarm" dla włosa: wnika (do pewnego stopnia) w głąb kory lub osadza się na powierzchni, uzupełnia ubytki i wygładza łuski.

Jak stosować odżywki/maski? Po umyciu włosów (i odsączeniu wody) nałóż produkt na długości i końce – nie wcieraj w skórę głowy, chyba że jest to specjalny produkt do tego. Odżywkę zazwyczaj trzymamy 1–3 minuty, maskę 10–30 minut (według instrukcji producenta lub potrzeb włosów). Dla wzmocnienia efektu maski warto założyć czepek i owinąć ręcznikiem – ciepło pomaga składnikom lepiej zadziałać. Następnie bardzo dokładnie spłucz chłodną wodą.

Czym się różni odżywka od maski? Zasadniczo maski mają silniejsze działanie i więcej składników aktywnych – ich celem jest regeneracja lub głębsze odżywienie. Odżywki są lżejsze, do częstszego użytku, głównie ułatwiają rozczesywanie, domykają łuski i dają powierzchniowy efekt. Można przyjąć, że odżywkę stosujemy po każdym myciu na 1–5 minut, a maskę raz na 1–2 tygodnie na dłużej (20–30 min) jako intensywniejszą kurację. Szczegółowe porównanie znajdziesz w artykule maska, odżywka, kuracja – czym się różnią.

Odżywianie włosów dotyczy też dostarczania protein – włosy zbudowane są z keratyny, więc aby naprawić ubytki, stosuje się proteiny w kosmetykach (keratyna hydrolizowana, jedwab, kolagen, mleczne itp.). Niedobór protein objawia się oklapnięciem, brakiem „ciała" włosa, a ich nadmiar – sztywnością, sianowatością. Dlatego ważny jest balans między proteinami a innymi składnikami (patrz Równowaga PEH niżej).

Oprócz odżywek proteinowych są odżywki emolientowe (z olejami, masłami – dla wygładzenia, natłuszczenia) i humektantowe (z nawilżaczami typu aloes, gliceryna, miód – dla nawilżenia). Dlatego po masce proteinowej zaleca się nałożyć odżywkę emolientową, by domknąć proteiny w środku i nadać włosom miękkość.

Nawilżanie włosów jest ściśle powiązane z ich odżywianiem: włosy, zwłaszcza suche i wysokoporowate, potrzebują regularnego nawilżenia humektantami (aloes, pantenol, kwas hialuronowy, gliceryna itd.). Humektanty wiążą wodę we włosie. Należy jednak zabezpieczać je emolientami, bo same nawilżacze przy dużej wilgotności mogą powodować puszenie, a przy suchej aurze – wyciągać wilgoć z włosa. Dlatego większość odżywek to mieszanki: mają nieco nawilżaczy i emolientów, by równoważyć efekt.

Równowaga PEH – internetowa teoria vs. praktyka fryzjerska

Hasło „równowaga PEH" zrobiło zawrotną karierę w świecie włosomaniaczek. Skrót oznacza Proteiny, Emolienty i Humektanty – czyli trzy grupy składników pielęgnacyjnych, które rzekomo należy świadomie „żonglować", by włosy wyglądały zdrowo. Co kryje się pod każdym z tych pojęć?

Proteiny – białka będące budulcem włosa. Uzupełniają ubytki w keratynowej strukturze włosa, wzmacniając i odbudowując go. Dzięki proteinom włosy zyskują sprężystość, objętość i blask. Przykłady: keratyna, jedwab, kolagen, proteiny mleka, jajka, pszenicy. Uwaga na nadmiar protein – przeproteinowane włosy stają się sztywne, suche i łamliwe.
Emolienty – substancje tłuszczowe, które natłuszczają i wygładzają włos, tworząc wokół niego ochronną powłokę. Emolienty domykają łuski i zatrzymują wilgoć we wnętrzu włosa. Dają włosom miękkość, elastyczność, ograniczają puszenie i elektryzowanie. Przykłady: naturalne oleje i masła (arganowy, kokosowy, shea itp.), silikony, woski, tłuste alkohole, lanolina. Niedobór emolientów – włosy suche, sianowate; nadmiar – włosy przyklapnięte, tłuste w dotyku, sklejone w strączki.
Humektanty – substancje nawilżające, higroskopijne, które wiążą wodę we włosie. Dzięki nim włosy są miękkie, elastyczne i pełne życia. Przykłady: gliceryna, pantenol, aloes, miód, kwas hialuronowy, mocznik. Niedobór humektantów – włosy suche, matowe, bez objętości; nadmiar przy wysokiej wilgotności – spuszone i splątane włosy (tzw. „puch").

Gdzie jest haczyk? Z perspektywy profesjonalnego fryzjerstwa podejście PEH jest mocno uproszczone – a czasem wręcz wprowadza w błąd. Dlaczego?

Porowatości włosa (na której często opiera się dobór PEH) nie da się rzetelnie ocenić bez trychoskopu, a do tego jest zmienna.
PEH zachęca do kupowania wielu produktów i eksperymentowania, co w dłuższej perspektywie może osłabić włosy zamiast im pomóc.
Dobre, profesjonalne kosmetyki są projektowane tak, by same miały odpowiednie proporcje protein, humektantów i emolientów – i to wystarczy.

A co z metodą OMO (Odżywka-Mycie-Odżywka)? Podobna historia. To internetowy patent na „zabezpieczanie" włosów, ale profesjonaliści zwykle się pod nim nie podpisują. Dobrze dobrany produkt myjący i odżywiający zrobi więcej niż skomplikowane schematy nakładania trzech różnych kosmetyków na raz.

Podsumowując: PEH i OMO to popularne hasła z blogów i grup włosowych. Mogą się sprawdzić u niektórych osób, ale nie są zgodne ze sztuką fryzjerską. W praktyce najlepiej sprawdza się prostota i profesjonalne kosmetyki dobrane do konkretnego typu włosa – bez przeładowania półki w łazience i bez zbędnych kombinacji. Warto też zapoznać się z artykułem o tym, jak alkohole w kosmetykach do włosów wpływają na poszczególne składniki.

Olejowanie włosów

Olejowanie włosów to niezwykle popularna i skuteczna metoda pielęgnacji, polegająca na nakładaniu na włosy naturalnych olejów roślinnych (lub mieszanek olejowych). Celem olejowania jest dogłębne odżywienie, nawilżenie i zabezpieczenie włosów dzięki składnikom olejów (kwasy tłuszczowe, witaminy, antyoksydanty). Oleje pełnią funkcję emolientów – wygładzają łuski, zatrzymują wilgoć we włosie, nadają blask i elastyczność. Regularne olejowanie potrafi zdziałać cuda, zwłaszcza na włosach suchych, zniszczonych i puszących się.

Jak olejować? Są różne techniki:

Olejowanie na sucho – wcieramy niewielką ilość oleju w suche włosy (od ucha w dół, omijając skórę głowy jeśli ma tendencje do przetłuszczania). Rozprowadzamy równomiernie, można rozczesać. Zostawiamy na co najmniej 30–60 minut (można i parę godzin, a nawet na całą noc – wówczas zabezpieczamy włosy czepkiem lub warkoczem). Następnie myjemy włosy szamponem (czasem potrzebne dwukrotne mycie) i nakładamy odżywkę.
Olejowanie na mokro – podobnie, ale olej nakładamy na włosy zwilżone wodą lub np. mgiełką aloesową. Woda wstępnie nawilży włosy, a olej „zamknie" ją wewnątrz. Często poleca się zmoczyć włosy, odcisnąć, można dodatkowo spryskać odżywką b/s czy hydrolatem, i wtedy aplikować olej.
Olejowanie w misce (metoda na „rosołek") – do miski z ciepłą wodą dodaj 1–2 łyżki oleju, zanurz włosy (warkocz/kucyk) w tej mieszance na kilka minut, następnie odciśnij i zawiń w turban. Po 30–60 min zmyj szamponem. Ta metoda zapewnia równomierne rozprowadzenie oleju.

Dobór oleju ma znaczenie – różne oleje różnie pasują do różnych włosów (zależy głównie od porowatości włosa i składu oleju). Orientacyjnie:

Włosy niskoporowate lubią oleje o małych cząsteczkach, nasycone, np. olej kokosowy, babassu, masło shea, olej rycynowy.
Włosy średnioporowate – oleje półschnące, mieszane: np. olej arganowy, ze słodkich migdałów, makadamia, jojoba (choć to wosk), oliwa z oliwek.
Włosy wysokoporowate – preferują oleje wielonienasycone (schnące) o większych cząsteczkach: np. olej lniany, konopny, z wiesiołka, z czarnuszki, z pestek winogron.

To nie reguła sztywna – trzeba testować. Ważne by używać olejów czystych, nierafinowanych (mają najwięcej składników aktywnych). Można też kupować gotowe mieszanki olejków do włosów oferowane przez firmy kosmetyczne.

Efekty olejowania: włosy stają się miękkie, błyszczące, mniej się puszą, są odporniejsze na urazy. Oleje pomagają również zabezpieczyć końcówki – kroplę oleju można wcierać w same końce codziennie, by nie ulegały rozdwajaniu. Olejowanie to filar pielęgnacji włosów w ruchu włosing – regularne olejowanie (1–2 razy w tygodniu) diametralnie poprawia włosy, zwłaszcza jeśli są zniszczone rozjaśnianiem lub ekstremalnie suche.

Metoda Curly Girl (CG)

Metoda Curly Girl (CG) to popularna metoda pielęgnacji włosów kręconych i falowanych, spopularyzowana przez Lorraine Massey (autorkę książki Curly Girl: The Handbook). W skrócie: jest to rezygnacja z agresywnych detergentów, silikonów i ciepłego stylizowania na rzecz delikatnego oczyszczania, solidnego nawilżania i stylizacji wspomagającej skręt.

Główne założenia metody Curly Girl:

Zero SLS/SLES – do mycia stosuje się łagodne szampony bez siarczanów (sulfatów) lub nawet odżywki (mycie odżywką – co-wash). Silne detergenty uważa się za nadmiernie wysuszające kręcone włosy. Wyjątkiem jest tzw. mycie oczyszczające raz na jakiś czas szamponem z SLS, aby usunąć nagromadzenia.
Zero silikonów, wosków, minerałów – w odżywkach i stylizatorach unika się składników tworzących nieusuwalny film. Silikony oblepiają włos i obciążają skręt, dlatego CG je eliminuje lub dopuszcza tylko rozpuszczalne w wodzie (jak dimethicone copolyol).
Intensywne nawilżanie i odżywianie – klucz do pięknych loków to dużo humektantów i emolientów. W praktyce CG promuje nakładanie dużej ilości odżywki bez spłukiwania po myciu oraz regularne maski do włosów kręconych. Rozczesywanie włosów wykonuje się tylko na mokro z odżywką, palcami lub grzebieniem – nigdy na sucho, by nie łamać i nie puszyć loków.
Stylizacja na mokro – po umyciu i odżywieniu, bardzo mokre włosy stylizuje się za pomocą produktów typu żel lub krem do loków (oczywiście bez silikonów, najlepiej na bazie aloesu, gliceryny itd.). Technika aplikacji to np. ugniatanie włosów dłońmi od dołu (scrunching), by podkreślić skręt. Nadmiar wody odsącza się bawełnianą koszulką metodą plunking (zawija loki w koszulkę).
Suszenie – idealnie włosy kręcone powinny schnąć naturalnie. Jeśli używamy suszarki, to tylko z dyfuzorem i chłodnym/letnim nawiewem, susząc do ok. 80% i zostawiając resztę do doschnięcia. To minimalizuje puszenie.
Nie czeszemy suchych włosów, nie używamy szczotek – to żelazna zasada CG. Włosy kręcone rozczesane na sucho stracą skręt i zamienią się w „siano". Po stylizacji, gdy włosy już wyschną, jedynie zgniatamy suchy odcast – jeśli żel utworzył twardą kastę, to ugniatamy loki dłonią, by stały się miękkie. Żadnego szczotkowania!
Unikamy ciepłego prostowania i lokówek – bo to niszczy loki. CG zaleca w pełni zaakceptować naturalny skręt i go wspierać.

Metoda Curly Girl bywa wymagająca (np. poszukiwanie idealnych kosmetyków bez „zakazanych" składników), ale wiele osób z falami/loczkami przysięga, że dopiero CG wydobyło ich prawdziwy potencjał. Loki stają się bardziej zdefiniowane, sprężyste, mniej się puszą, włosy mniej się łamią. Warto jednak podkreślić, że nie każdy musi przestrzegać CG ortodoksyjnie – istnieje też podejście „Modified CG", dopuszczające pewne ułatwienia. Produkty do wydobywania skrętu opisujemy w artykule produkty do wydobywania skrętu.

Metoda OMO (Odżywka–Mycie–Odżywka)

Metoda OMO to sposób mycia włosów, który zdobył dużą popularność, zwłaszcza wśród osób o suchych lub zniszczonych włosach. Skrót O-M-O oznacza kolejno: Odżywka – Mycie – Odżywka.

Idea jest następująca: zanim umyjesz włosy szamponem, nakładasz na ich długość odżywkę (pierwsze O). Odżywka ta działa jak zabezpieczenie włosów przed ewentualnym wysuszeniem przez szampon, a także wstępnie je odżywia. Najlepiej użyć do tego lekkiej, niedrogiej odżywki (tzw. odżywka „myjadło"), bo sporo jej zużyjemy. Można nałożyć ją na zmoczone włosy od ucha w dół. Następnie wykonujesz M – Mycie: myjesz skórę głowy szamponem, jak zwykle, a spływająca piana siłą rzeczy miesza się z nałożoną wcześniej odżywką na długości i delikatnie oczyszcza włosy, nie pozbawiając ich całkiem warstwy ochronnej. Spłukujesz wszystko dokładnie. Na koniec nakładasz drugą O – Odżywkę (lub maskę) – już docelową, bardziej odżywczą – na kilka minut, by domknąć pielęgnację. Potem spłukujesz i gotowe.

Zalety OMO: włosy są mniej przesuszone po myciu, wygładzone, a jednocześnie skóra głowy jest czysta. Metoda sprawdza się świetnie przy włosach wysokoporowatych, rozjaśnianych, kręconych – które źle znoszą kontakt z szamponem na całej długości. Pierwsza odżywka w OMO może też pomóc w rozplątaniu włosów i usunięciu brudu – działa jak wstępne mycie odżywką (co-wash).

Wariacje: niektórzy stosują nawet OMOO (dodatkowe O jako odżywka b/s po myciu). Ale klasyka to dwie odżywki i jedno mycie. W doborze kosmetyków: pierwsze „O" najlepiej emolientowe lub humektantowe, niezbyt ciężkie. Drugie „O" można już dopasować do potrzeb – np. maska keratynowa gdy chcemy protein, albo bogata maska nawilżająca.

OMO pomaga też przy zmywaniu oleju z włosów – gdy naolejujemy włosy, to przed szamponem nakładamy odżywkę (czyli tu również OMO – Olej, potem Odżywka, potem Mycie). Odżywka emulguje olej i łatwiej go domyć bez nadmiernego wysuszenia.

Mycie włosów odżywką (No-poo / Co-wash)

Mycie odżywką, zwane też potocznie co-washing (od conditioner washing), to metoda polegająca na rezygnacji z szamponu w ogóle – do oczyszczania używamy samej odżywki. Jest to element tzw. podejścia „no-poo" (no shampoo), popularnego zwłaszcza wśród osób z kręconymi, bardzo suchymi włosami. Idea wywodzi się z tego, że odżywki również zawierają łagodne substancje myjące (kationowe surfaktanty jak Behentrimonium Chloride), a nie zawierają silnych anionowych detergentów, więc mogą domyć włosy delikatniej, nie naruszając bariery hydro-lipidowej.

Jak wykonać co-wash? Wybieramy odpowiednią odżywkę – powinna nie zawierać silikonów, parafiny i innych oblepiaczy, bo odżywka sama ich nie domyje. Nakładamy dość dużą ilość odżywki na dobrze zmoczoną skórę głowy i włosy. Masujemy opuszkami palców skórę nawet dłużej niż przy szamponie – odżywka nie pieni się, więc trzeba mechanicznie oczyścić skórę, rozpuszczając brud. Warto dodawać trochę wody podczas masowania, by odżywka się rozprowadziła. Po 2–3 minutach takiego masażu spłukujemy bardzo dokładnie. Na koniec i tak wskazane jest nałożenie drugiej odżywki lub maski, by dostarczyć włosom pielęgnacji.

Dla kogo co-wash? Dla osób z bardzo przesuszoną skórą głowy i kręconymi włosami, którym większość szamponów szkodzi. Co-wash rewelacyjnie odświeża loki bez ich odwadniania. Jednak nie każdy będzie zadowolony – u niektórych odżywka nie doczyści dostatecznie skalpu. Dlatego wiele osób stosuje co-wash naprzemiennie z myciem szamponem (np. jedno mycie odżywką, następne delikatnym szamponem bez SLS, by jednak skórę porządniej oczyścić).

No-poo to w szerszym znaczeniu rezygnacja z szamponów z detergentami – niektórzy idą dalej i myją włosy np. samą wodą, glinką, orzechami piorącymi lub sodą i octem (to jednak metody kontrowersyjne i niezbyt polecane, bo np. soda jest silnie zasadowa, niszczy włosy). Mycie odżywką to świetna opcja zwłaszcza gdy musimy częściej myć włosy (treningi) – wtedy co drugie mycie można zrobić odżywką, by nie przeproteinować włosów detergentami.

Peeling skóry głowy

Peeling skóry głowy to zabieg oczyszczający skalp z martwego naskórka, sebum i pozostałości kosmetyków. Skóra głowy, podobnie jak twarz, odnawia się i złuszcza – jeśli łuszczące się komórki nie są usuwane, mogą tworzyć nagromadzenia, sprzyjać łupieżowi lub osłabiać wzrost włosów (zatykają ujścia mieszków). Dlatego warto co pewien czas wykonać peeling trychologiczny, by odświeżyć skórę i poprawić jej ukrwienie.

Są dwa rodzaje peelingów: mechaniczne (z drobinkami) oraz chemiczne/enzymatyczne (kwasy lub enzymy rozpuszczające martwy naskórek).

Peeling mechaniczny: przykładem są gotowe scruby do skóry głowy z drobinkami (cukier, zmielone pestki itp.) albo domowe sposoby (cukier wymieszany z szamponem, kawa mielona, glinka). Nakładamy je na wilgotną skórę głowy i delikatnie masujemy okrężnymi ruchami kilka minut, po czym dokładnie spłukujemy i myjemy włosy. Mechaniczny peeling fizycznie „ściera" martwe komórki.
Peeling chemiczny: tutaj stosuje się np. preparaty z kwasami AHA/BHA (np. kwas mlekowy, salicylowy) albo enzymami (bromelaina, papaina). Aplikujemy płyn/żel na skórę głowy przed myciem, zostawiamy na kilkanaście minut (wg instrukcji), potem spłukujemy i myjemy włosy. Taki peeling działa jak kwasowy tonik – rozpuszcza martwy naskórek i zanieczyszczenia. Jest łagodniejszy mechanicznie (brak tarcia), ale równie skuteczny w oczyszczaniu porów.

Jak często peeling? Wystarczy zwykle raz na 2–4 tygodnie. Zbyt częsty peeling może podrażnić skalp albo pobudzić gruczoły łojowe do wzmożonej pracy. Osoby z problematyczną skórą (łupież tłusty, łojotok) skorzystają na regularnym peelingu co 1–2 tygodnie, bo usunięcie zalegającego łoju i naskórka jest częścią terapii. Z kolei bardzo wrażliwa, sucha skóra może potrzebować peelingu rzadziej (co 4–6 tygodni) i raczej enzymatycznego niż zdzierającego.

Korzyści z peelingu skóry głowy:

Lepsze ukrwienie – masaż lub działanie kwasu pobudza mikrokrążenie, przez co cebulki są lepiej dotlenione i odżywione, co sprzyja wzrostowi mocniejszych włosów.
Zapobieganie łupieżowi – regularne złuszczanie zapobiega nadmiernemu gromadzeniu się martwego naskórka. Przy łupieżu tłustym/ŁZS peeling usuwa łojowe „czopy" z mieszków, ułatwiając leczenie. Dedykowane szampony przeciwłupieżowe uzupełniają działanie peelingu.
Mniej wypadania – oczyszczona skóra lepiej „oddycha", mieszki nie są blokowane, włosy mogą rosnąć swobodniej.
Lepsze wchłanianie wcierek – jeśli stosujesz kuracje na skórę (np. wcierki przeciw wypadaniu), peeling zwiększa ich skuteczność, bo usunięcie zrogowaceń umożliwia lepszą penetrację składników aktywnych do skóry.

Warto wspomnieć, że nie należy robić peelingu na skórze z ranami, strupkami, silnie podrażnionej – najpierw trzeba zaleczyć stany zapalne. Po peelingu zawsze myjemy głowę szamponem, by zmyć resztki drobinek czy kwasów. Peeling skóry głowy to jak „detoks" dla skóry głowy – wprowadź go do swojej rutyny co kilka myć.

Masaż skóry głowy

Masaż skóry głowy to prosty, relaksujący zabieg, który przynosi zaskakująco wiele korzyści dla włosów. Polega na wykonywaniu opuszkami palców kolistych ruchów, ugniatania i lekkiego przesuwania skóry na całej powierzchni głowy. Masaż może być wykonywany na sucho, podczas mycia (na etapie szamponowania) lub przy aplikacji wcierek/olejków na skórę.

Dlaczego warto masować skórę głowy? Oto główne zalety:

Poprawa krążenia krwi – masaż pobudza mikrokrążenie w skórze. Więcej krwi dopływającej do brodawek włosowych to lepsze dotlenienie i odżywienie cebulek. Efekt? Włosy mogą rosnąć szybciej i mocniejsze, a proces wypadania może się zmniejszyć.
Stymulacja wzrostu włosów – poprzez lepsze ukrwienie i stymulację mieszków, uśpione cebulki mogą przejść do anagenu. Badania wskazują, że regularny masaż może nieco zagęścić włosy w dłuższej perspektywie.
Lepsze wchłanianie preparatów – jeżeli stosujesz np. wcierkę przeciw wypadaniu, to wmasowanie jej zwiększa przenikanie składników oraz sam masaż wzmacnia efekt. Również przy olejowaniu skóry (np. olejem rycynowym) masaż potęguje działanie.
Regulacja pracy gruczołów łojowych – paradoksalnie, masaż może pomóc zarówno przy suchej skórze (pobudza nieco wydzielanie sebum, żeby nawilżyć) jak i przy tłustej – bo poprawia ukrwienie i rozluźnia napięcie, co bywa przyczyną łojotoku. Ważne jednak, by masaż nie był zbyt agresywny – nie drapiemy, bo to pobudzi łojotok. Delikatny masaż łagodzi stres, a stres przecież wpływa negatywnie na włosy. Więcej o tym związku piszemy w artykule włosy a stres.
Usuwanie napięcia – masaż głowy jest niesamowicie relaksujący. Pomaga rozluźnić mięśnie skalpu, zmniejszyć napięciowe bóle głowy, odstresować się.

Jak prawidłowo masować? Usiądź wygodnie. Opuszkami (nie paznokciami!) obu dłoni zataczaj małe kółka na skórze, przesuwając skórę względem czaszki (nie tylko pocierając włosy). Zacznij od linii włosów na czole i skroniach, stopniowo przechodź na czubek głowy i tył. Możesz też delikatnie uciskać punktowo. Masaż powinien trwać około 5 minut, aby był efektywny – możesz to robić np. codziennie wieczorem. Jeśli masz urządzenie typu masażer do głowy (pajączek lub elektryczny), również możesz go używać – działa podobnie rozluźniająco. Szczotkowanie głowy specjalną szczotką masującą (np. z wypustkami silikonowymi) podczas mycia to też forma masażu.

Efekty masażu skóry głowy nie przychodzą z dnia na dzień – to raczej element długofalowej strategii na zdrowe włosy. Jednak wiele osób zauważa, że regularny masaż ograniczył wypadanie, przyspieszył odrost „baby hair" oraz poprawił ogólny stan skalpu (mniej suchości czy mniej przetłuszczania). Na pewno zaś natychmiastowy efekt to przyjemność i relaks.

Wcierki do włosów (toniki do skóry głowy)

Wcierki do włosów to płynne preparaty aplikowane na skórę głowy w celu dostarczenia jej określonych składników aktywnych. Wcierkę (zwaną też tonikiem lub lotionem do skóry głowy) wciera się – jak sama nazwa wskazuje – wykonując masaż, zwykle codziennie lub co kilka dni, w zależności od produktu.

Rodzaje i zastosowania wcierek:

Wcierki na porost włosów / przeciw wypadaniu – zawierają składniki pobudzające krążenie (np. ekstrakt z chilli, kofeina, nicotynian, kamfora) oraz odżywcze dla cebulek (witaminy, aminexil, wyciągi z ziół jak skrzyp, pokrzywa, czarna rzepa). Celem jest stymulacja mieszków do wzrostu nowych włosów i zahamowanie nadmiernej utraty. Uzupełnieniem są szampony przeciw wypadaniu włosów.
Wcierki regulujące przetłuszczanie / na łojotok – często na bazie alkoholu (odkaża) z dodatkiem np. ekstraktu z pokrzywy, łopianu, cynku, piroktonu olaminy. Mają za zadanie zmniejszyć nadmierną produkcję sebum i odświeżyć skórę głowy.
Wcierki przeciwłupieżowe – zawierają substancje przeciwgrzybicze (klimbazol, pirokton olaminy, dziegcie, siarka) oraz kojące (panthenol, alantoina). Pomagają zwalczyć drożdżaki Malassezia odpowiedzialne za łupież i złagodzić świąd, łuszczenie.
Wcierki nawilżające, kojące – dla wrażliwej, suchej skóry głowy. Zazwyczaj bez alkoholu, za to z aloesem, kwasem hialuronowym, betainą, wyciągiem z owsa itp. Mają nawilżyć skalp, złagodzić podrażnienia i świąd.
Ampułki wzmacniające – to właściwie też wcierki, tylko w postaci skoncentrowanych ampułek (np. placentowe, z kompleksem witamin, z peptydami). Stosuje się seriami.

Jak stosować wcierkę? Najlepiej na czystą skórę głowy (po myciu, gdy wyschnie lub jest lekko wilgotna). Najwygodniej aplikować za pomocą pipety, strzykawki lub atomizera, pasmo po paśmie, bezpośrednio na skórę w różnych miejscach przedziałków. Następnie przez kilka minut masować skórę, by wcierka się wchłonęła. Zostawiamy – nie spłukujemy. Wcierki zwykle nie powodują przetłuszczenia włosów, wprost przeciwnie, często przedłużają świeżość (alkohol działa wysuszająco).

Regularność jest kluczem: większość kuracji zaleca stosowanie codziennie lub co najmniej 3–4 razy w tygodniu przez okres 1–3 miesięcy. Pierwsze efekty, np. wysyp baby hair, zahamowanie wypadania, widać zwykle po kilku tygodniach. Warto robić zdjęcia porównawcze co miesiąc, by śledzić różnicę.

Uwaga: wcierki z alkoholem mogą początkowo powodować lekkie mrowienie czy nawet wysuszenie – trzeba obserwować skórę. Wcierki to świetny sposób na zaopiekowanie się skórą głowy, którą często pomijamy w pielęgnacji. Dzięki nim można walczyć z problemami u źródła – dosłownie przy cebulkach.

Suszenie włosów

Suszenie włosów to etap, który następuje po myciu – i również od niego zależy zdrowie oraz wygląd fryzury. Najzdrowszą metodą jest naturalne wysychanie włosów na powietrzu, jednak nie zawsze jest to praktykowane. Jak suszyć, aby nie zniszczyć włosów? Piszemy o najczęstszych błędach w artykule jakie błędy popełniamy przy suszeniu włosów.

Kilka zasad prawidłowego suszenia:

Delikatne osuszanie ręcznikiem: Po umyciu najpierw odciśnij wodę z włosów dłońmi, a następnie owiń je na chwilę w chłonny ręcznik lub turban z mikrofibry. Unikaj energicznego pocierania, bo mokre włosy są najbardziej podatne na uszkodzenia (rozciągają się i łatwo łamią).
Unikaj wysokiej temperatury: Jeśli używasz suszarki, staraj się nie korzystać z maksymalnie gorącego nawiewu. Wysoka temperatura może dosłownie „usmażyć" włosy – odparowuje z nich wilgoć wewnętrzną, co prowadzi do przesuszenia i łamliwości. Lepiej suszyć ciepłym lub letnim strumieniem powietrza. Optymalna odległość to ok. 20 cm od włosów. Wiele nowoczesnych suszarek ma funkcję chłodnego nawiewu – warto nim kończyć suszenie, by domknąć łuski.
Nie przegrzewaj jednego miejsca: Stale ruszaj suszarką, nie kieruj gorącego strumienia długo na ten sam kosmyk czy skórę. Ruch suszarką zapewnia równomierne suszenie i zapobiega miejscowemu przegrzaniu.
Suszenie z kierunkiem łusek: Najlepiej kierować strumień powietrza od nasady ku końcom (wzdłuż włosa), wtedy łuski włosa bardziej się wygładzą. Suszenie „pod włos" potęguje puszenie. Możesz pomagać sobie szczotką lub grzebieniem, układając włosy podczas suszenia w pożądanym kierunku.
Zostaw włosy lekko niedosuszone: Dobrze jest nie dosuszać na wiór. Gdy włosy są prawie suche, można przerwać suszenie i pozwolić im doschnąć naturalnie. Suszenie „na 100% sucho" pozbawia włos całej wilgoci. Zostawiając odrobinę, unikniesz przegrzania.
Chłodny nawiew na koniec: Domknięcie suszenia chłodnym strumieniem powietrza sprawia, że włosy są gładsze i mniej się elektryzują. Chłodne powietrze pomaga też zachować nadany kształt fryzury.

Czy suszarka naprawdę szkodzi? Sama w sobie – nie, jeśli używana rozsądnie. Problemem jest gorące powietrze. Badania wykazały, że suszenie włosów bardzo wysoką temp. (powyżej 60°C) powoduje uszkodzenia keratyny i zniszczenie osłonki włosa. Suszenie naturalne też ma minusy – mokre włosy przez dłuższy czas są spęczniałe od wody, a to osłabia wiązania i mogą być bardziej narażone na uszkodzenia mechaniczne. Dlatego, jeśli schnie naturalnie, nie chodź z mokrymi do spania i nie trzyj o oparcie fotela.

Osoby z kręconymi włosami często stosują suszenie dyfuzorem – dyfuzor i chłodny nawiew to podstawa, by zachować skręt. A najlepiej zawsze zabezpieczaj włosy sprayem termoochronnym przed suszeniem.

Czesanie i szczotkowanie włosów

Rozczesywanie włosów to codzienna czynność, która może wydawać się banalna. Jednak niewłaściwe czesanie bywa przyczyną mechanicznych uszkodzeń włosów. Oto kilka wskazówek, jak czesać prawidłowo:

Rozczesuj od końcówek ku górze: Zawsze zaczynaj od najniższego splątanego miejsca (końce włosów), delikatnie rozplątując. Potem stopniowo wyżej i wyżej. Czesanie od nasady jednym pociągnięciem przez całą długość może mocno szarpać i łamać włosy.
Wilgotne włosy czesz bardzo ostrożnie: Mokre włosy są rozciągliwe i podatne na zerwanie. Jeśli musisz rozczesać wilgotne (np. po myciu), użyj grzebienia o szerokich zębach lub specjalnej szczotki do mokrych włosów (typu Wet Brush, Tangle Teezer). Nie szarp – lepiej nałożyć wcześniej odżywkę bez spłukiwania lub serum, by dać poślizg.
Dobierz narzędzie czeszące: Do włosów prostych, grubych dobrze nada się szczotka wiosłowa z miękkimi igiełkami (np. zakończonymi kulkami), która rozczesze i jednocześnie wymasuje skórę. Do cienkich lepszy bywa grzebień o rzadkich zębach albo delikatna szczotka z naturalnym włosiem (dzika) – ona wygładzi i zapobiegnie elektryzowaniu. Grzebień szeroki jest must-have przy kręconych, by rozczesać odżywkę. Pełna oferta szczotek i grzebieni fryzjerskich dostępna jest w sklepie.
Częstotliwość szczotkowania: Mitem jest, że trzeba czesać 100 razy dziennie. Nadmierne szczotkowanie może wręcz pobudzić przetłuszczanie (roznosisz sebum) i elektryzowanie. Włosy proste warto rozczesać rano i wieczorem. Włosy kręcone – jak najmniej, zwykle tylko przed myciem/w trakcie odżywiania, a poza tym zostawia się je w spokoju, by nie rozprostować loków.
Czesz delikatnie: Nigdy nie ciągnij na siłę supła. Jeśli trafisz na supeł – rozplącz go powoli palcami, pomagając sobie grzebieniem. Szarpanie = łamanie włosów i wyrywanie ich z cebulek. Również upinając fryzurę, nie szarp mocno szczotką, by wygładzić – lepiej użyć lekkiego kosmetyku niż siłowo ciągnąć włosy (to nadweręża cebulki, prowadzi do tzw. łysienia trakcyjnego przy długotrwałym mocnym naciąganiu włosów).

Szczotkowanie ma też plusy: poza rozplątaniem, wymasowuje skórę głowy (poprawia krążenie) i rozprowadza naturalne oleje na długości (nabłyszcza). Dlatego wieczorne delikatne szczotkowanie szczotką z włosia dzika potrafi nadać ładny połysk i usunąć kurz zgromadzony w ciągu dnia.

Osobny temat to akcesoria: staraj się używać gumek miękkich, bez metalowych łączeń (najlepiej materiałowych typu scrunchie lub spiralnych gumek), spinek bez ostrych krawędzi, i ogólnie takich ozdób, które nie szarpią. Odradzane są gumki recepturki – rwą włosy okrutnie. Pełen wybór akcesoriów do włosów znajdziesz w sklepie.

Termoochrona włosów

Termoochrona to zabezpieczanie włosów przed szkodliwym działaniem wysokiej temperatury pochodzącej z urządzeń do stylizacji (suszarka, prostownica, lokówka) albo innych źródeł ciepła. Większość z nas używa od czasu do czasu prostownicy czy lokówki, a nawet regularnie suszymy włosy suszarką. Niestety, temperatura rzędu 150–200°C w przypadku prostownicy silnie uszkadza strukturę włosa: odparowuje wodę z wnętrza, powoduje mikropęknięcia keratyny, rozchyla łuski. Efektem są przesuszone, łamliwe włosy, skłonne do rozdwajania. Aby zminimalizować straty, stosuje się specjalne kosmetyki termoochronne.

Jak działa kosmetyk termoochronny? Zwykle ma formę sprayu, mgiełki lub kremu, który aplikuje się na włosy przed stylizacją na ciepło. Zawiera on składniki, które przewodzą i rozprowadzają ciepło równomiernie, chroniąc włos przed przegrzaniem punktowym. Często są to lekkie silikony, quarternium, polimery tworzące cienką powłoczkę. Dodatkowo wiele sprayów ma proteiny i pantenol, które podczas ogrzewania dodatkowo wzmacniają powierzchnię włosa.

Termoochrony używamy na wilgotne włosy przed suszeniem (spray termoochronny spryskać równomiernie, rozczesać i suszyć) oraz na suche tuż przed prostownicą/lokówką. Pamiętaj, że suchych włosów nie należy spryskiwać wodnym sprayem tuż przed prostowaniem – wilgoć i prostownica = gotowanie włosa. Dlatego są termoochrony różne: w płynie do suszenia, a w kremie lub suchym sprayu do prostowania. Sprawdź instrukcję na opakowaniu.

Czy termoochrona jest w 100% skuteczna? Jeśli nastawimy prostownicę na 230°C i przeciągniemy dziesięć razy po tym samym kosmyku – żaden spray nie uchroni przed zniszczeniem. Ale badania wykazują, że użycie kosmetyku ochronnego znacząco zmniejsza uszkodzenia w porównaniu do braku ochrony – włosy zachowują więcej nawilżenia, są gładsze i mniej kruche. Pełną ofertę sprayów termoochronnych znajdziesz w sklepie.

Poza stylizacją narzędziami, nie zapominajmy o ochronie przed słońcem – intensywne UV też osłabia włosy, niszczy pigment. Istnieją mgiełki z filtrem UV do włosów, zalecane latem na plażę. Również noszenie kapelusza to prosta termoochrona przed przegrzaniem i UV.

Ochrona włosów w nocy

Nocna pielęgnacja włosów to często pomijany element dbania o fryzurę. A przecież spędzamy ~8 godzin, śpiąc i wiercąc się – w tym czasie włosy mogą ulegać mechanicznym uszkodzeniom. Jak zapewnić im spokojną noc? Kilka porad:

Satynowa / jedwabna poszewka: Zainwestuj w poszewkę na poduszkę wykonaną z gładkiego materiału (satyna, jedwab naturalny lub syntetyczny). W przeciwieństwie do bawełny, śliski materiał minimalizuje tarcie – włosy nie „trą" o szorstką powierzchnię, dzięki czemu rano są mniej poplątane, gładsze i nie elektryzują się tak bardzo. To szczególnie zbawienne dla włosów kręconych – satynowa poszewka to must-have, by loki przetrwały noc w dobrej formie.
Luźne upięcie na noc: Zamiast kłaść się w rozpuszczonych włosach (które mogą przygniatać się i ciągnąć), warto związać je w luźny warkocz, koczek ślimak na czubku głowy lub spiąć jedwabną scrunchie. Koczek (tzw. pineapple – ananas, wysoko upięty) jest idealny dla fal/loczków, bo trzyma włosy u góry i nie pozwala im ocierać o poduszkę. Uwaga – upięcie musi być naprawdę luźne, by nie naciągać cebulek podczas snu.
Olejki / serum na noc: Jeśli masz suche końcówki, przed snem wetrzyj odrobinę serum silikonowego lub olejku w końce. W nocy to się „wchłonie"/rozprowadzi, a zabezpieczy przed ocieraniem. Są specjalne nocne maski/serum do włosów, które nakłada się na długość i rano zmywa lub nie. Można też nałożyć kroplę oleju na końce jako nocny kompres.
Nie kładź się z mokrymi włosami: To ważna zasada – mokre włosy są słabe, a pocieranie ich o poduszkę doprowadzi do połamanych kosmyków i kołtunów. Poza tym wilgotna skóra głowy podczas snu to proszenie się o rozwój grzybów (łupież) i podrażnienia. Zawsze susz włosy (przynajmniej do 80–90%) przed położeniem się spać.
Czysta pościel: Regularnie zmieniaj poszewki – gromadzi się na nich pot, sebum, które mogą zanieczyszczać włosy i skórę twarzy. Dla osób z problematyczną skórą głowy świeża poszewka co kilka dni to dobry nawyk.
Spanie a długość włosów: Bardzo długie włosy można zawinąć np. w jedwabny turban na noc, by nie przygnieść ich ciałem. Są też specjalne czepki nocne, popularne wśród curly girls – zbierają one loki na czubku i trzymają w śliskim materiale. Efekt: minimum pogniotów i puszenia o poranku.

Dobry, nieprzerwany sen jest korzystny dla całego organizmu, włosów również. Stwórz przyjazne środowisko do spania także dla swoich kosmyków, a obudzisz się z fryzurą, która nie woła o reanimację.

Podcinanie końcówek

Regularne podcinanie końcówek włosów to często powtarzana rada fryzjerów. Dlaczego jest takie ważne? Ponieważ chroni przed dalszym niszczeniem włosów. Końcówki włosów – szczególnie jeśli włosy są długie – to najstarsza część włosa, najbardziej doświadczona stylizacją, słońcem, pocieraniem o ubrania. To na końcach najczęściej obserwujemy rozdwojenia i kruszenie. Gdy końcówka włosa się rozdwaja, uszkodzenie może postępować w górę włosa (łuski „odklejają się" coraz wyżej). W efekcie, jeśli nie odetniemy zniszczonego fragmentu, włos będzie się łamał wyżej, a fryzura i tak stanie się rzadsza.

Podcinając końcówki pozbywamy się zniszczonych, suchych „ogonów", co od razu sprawia, że włosy wyglądają zdrowiej, są bardziej równe i gęstsze na końcach. Mechanizm jest podobny jak obcinanie rozdwojonych paznokci – lepiej odciąć i mieć ładny brzeg, niż zostawić, żeby dalej pękało.

Jak często podcinać? To zależy od potrzeb:

Jeśli zapuszczasz włosy i są w dobrej kondycji – wystarczy co ~3 miesiące przyciąć 0,5–1 cm, żeby odświeżyć linię. Włosy rosną ~1 cm na miesiąc, więc i tak zyskasz na długości.
Jeśli masz włosy zniszczone, rozdwojone – trzeba na początku obciąć więcej (czasem kilka cm, by pozbyć się najgorszego), a potem podcinać co 6–8 tygodni nawet. To pozwoli „gonić" zniszczenia i stopniowo zapuścić zdrowsze włosy.
Fryzury krótkie lub cieniowane wymagają częstszego odświeżenia kształtu – tu czasem co 4–6 tygodni wizyta u fryzjera jest wskazana, ale to kwestia stylizacji.

Warto pamiętać, że podcięcie końcówek nie wpływa fizycznie na tempo wzrostu (włos rośnie od nasady, nie od końca). To mit, że obcięcie przyspiesza porost. Jednak faktycznie, włosy lepiej wyglądające są chętniej zapuszczane – jeśli ktoś nie podcina latami, a końce mu się wykruszą, ma wrażenie, że włosy „nie rosną" bo długość stoi w miejscu (bo łamią się na dole). Gdy je podetnie i zadba o nie, nagle zaczynają osiągać większą długość, bo nic się nie wykrusza.

Cięcie najlepiej wykonywać ostrzymi nożyczkami fryzjerskimi – tępe narzędzie może spowodować „zmiażdżenie" końca włosa i paradoksalnie od razu nowy mikro-rozdwaj. Dlatego samodzielne cięcie byle nożyczkami kuchennymi jest złym pomysłem. Dobrej jakości nożyczki fryzjerskie znajdziesz w sklepie.

Jeśli masz skłonność do rozdwojeń, poza podcinaniem pomyśl o prewencji: zabezpieczaj końce serum silikonowym, nie trzyj ich szorstkim ręcznikiem, nie chodź z mokrymi i rozpuszczonymi na plecach, ograniczaj prostownicę. Więcej o zimowej pielęgnacji włosów (kiedy końcówki szczególnie wysychają) przeczytasz w artykule jak dbać o włosy zimą.

Wróć do strony głównej Centrum Wiedzy

Twój koszyk jest pusty